Advies voor gemeenten
Dieren zijn een bestuurlijk thema. Als raadslid of wethouder krijg je te maken met vragen over dierenwelzijn in de openbare ruimte, contracten met dierenhulporganisaties, handhaving en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeente, provincie en rijksoverheid.
Wat moet een gemeente regelen, wat mag ze, en waar ligt de grens van haar bevoegdheid?
Op deze pagina vind je artikelen en achtergrondinformatie voor bestuurders die grip willen op een onderwerp met groot maatschappelijk gewicht, dat in veel gemeenten nog te weinig structurele aandacht krijgt.
Welkom nieuw raadslid!
Dierenwelzijn staat misschien niet bovenaan je agenda, maar je komt het dossier gegarandeerd tegen: een dierenambulance die zijn contract dreigt te verliezen, rattenoverlast in een woonwijk, een dierenasiel dat vraagt om structurele financiering. Dit onderdeel helpt je op weg. Lees het blog voor een eerste oriëntatie op wat de gemeente verplicht is te doen en welke rol jij als raadslid hebt. Download het welkomstpakket voor een volledig overzicht van wettelijke taken, bovenwettelijke keuzes en een checklist voor je eerste honderd dagen.
Klik hieronder op de afbeelding om het Welkomstpakket Dierenwelzijn te downloaden ↓
Artikelen voor gemeenten
Welkom in de gemeenteraad. Nu aan de slag met dierenwelzijn.
De gemeenteraadsverkiezingen zijn weer achter de rug. Ergens in de weken daarna zit jij voor het eerst aan de raadstafel. Er liggen dossiers over woningbouw, financiën, het sociaal domein en de energietransitie. Dierenwelzijn staat waarschijnlijk niet bovenaan de...
Hondenbeleid: hoe stel je het op als gemeente?
Honden zijn de meest gehouden huisdieren in Nederland. Ze zijn aanwezig in elke wijk, op elk tijdstip. En ze zorgen voor vragen, klachten en verwachtingen richting de gemeente: over losloopgebieden, hondenpoep, bijtincidenten, handhaving en financiering. Gemeenten die...
Hondenbelasting: afschaffen of niet?
In 2026 heft nog geen 30 procent van de Nederlandse gemeenten hondenbelasting. Waar dat in 2010 nog 72 procent was, is de belasting sindsdien gestaag verdwenen uit de gemeentelijke begroting. Toch is de vraag of afschaffen altijd verstandig is niet zo eenvoudig te...
Hondenpoep: van klacht naar beleid
Hondenpoep is misschien wel het onderwerp waarover gemeenten de meeste meldingen ontvangen. Elke dag opnieuw. In elke wijk, in elk dorp. Inwoners ergeren zich, handhavers worden erop aangesproken, en raadsleden krijgen er vragen over in de vergadering. Toch is het ook...
Losloopgebieden voor honden: beleid en keuzes voor de gemeente
Hondenbezitters willen ruimte. Andere inwoners willen rust. En de gemeente staat ertussenin, met beperkte ruimte, beperkt budget en een klachtenbox die in beide richtingen volloopt. Losloopgebieden zijn een van de meest zichtbare en meest besproken onderdelen van...
De Omgevingswet en dieren: wat betekent dit voor jouw gemeente?
Met de komst van de Omgevingswet is de regelgeving rondom de fysieke leefomgeving ingrijpend veranderd. Tientallen wetten zijn samengevoegd in één stelsel, van ruimtelijke ordening en milieu tot natuur en bouwen. Dat heeft ook directe gevolgen voor gemeenten die te...
Wat doet jouw gemeente eigenlijk voor dieren?
Wat doet jouw gemeente eigenlijk voor dieren? Dit onderzoek legt het bloot In februari 2026 publiceerde DierVizier de eerste landelijke meting naar gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid. 43 gemeenten deden mee. De uitkomsten zijn op een aantal punten verrassend positief....
Zwerfdieren, dumpingen en bijplaatsingen: wat is de rol van de gemeente?
Een gewonde kat langs de weg, een schildpad in een vijver, vijf kippen op een parkeerterrein. Een groepje muskuseenden dat iemand heeft 'bijgeplaatst' bij de stadssingel. Een haan die kraait in een woonwijk en niemand weet van wie hij is. Al deze situaties landen...
Wilde dieren in de gemeente: bestuurlijke afwegingen die niemand je vertelt
Een vos die door de wijk sluipt, ganzen die het park opeisen, een das die precies onder de nieuwe woningbouwlocatie blijkt te leven. Wilde dieren en gemeentelijk beleid gaan al jaren hand in hand, maar de bestuurlijke dilemma's die daarbij horen, komen zelden...
Als het misgaat: wat gebeurt er met dieren bij rampen en incidenten?
Een woningbrand in de nacht. Een overstroming die sneller stijgt dan verwacht. Een chemisch incident waarbij een heel woonblok wordt geëvacueerd. In zulke situaties is alle aandacht terecht gericht op de veiligheid van mensen. Maar wat gebeurt er met de dieren? Met de...
Waarom elke gemeente een Nota Dierenwelzijn nodig heeft
Dieren zijn overal in de gemeente. In de wijk, in het park, bij inwoners thuis, in de landbouw aan de rand van de bebouwde kom en in het wild. Ze leven tussen mensen, ze raken aan publieke veiligheid, aan gezondheid, aan het sociaal domein en aan de openbare ruimte....
Vogelgriep in de gemeente: wie doet wat, en wie betaalt?
Elke winter en elk voorjaar melden inwoners van gemeenten massaal zieke en dode vogels. Meeuwen die rondjes draaien op het plein. Ganzen die bewegingsloos langs de waterkant liggen. Roofvogels die uit de lucht vallen. Vogelgriep rukt al jaren op onder wilde vogels in...
Puppyfabrieken en criminele hondenhandel: wat gemeenten moeten weten
Een schattige advertentie op Marktplaats. Een fokker die de pup 'gemakshalve' aan huis brengt. Een paspoort dat er echt uitziet maar vervalst is. Achter dit ogenschijnlijk vriendelijke plaatje gaat een criminele industrie schuil die in Nederland tientallen miljoenen...
Meldplicht bij dierziekten: wie doet wat, en wat als het je overkomt?
Een zieke wilde vogel binnengebracht, een vos met vreemde verschijnselen, een cluster sterfgevallen bij dieren in de opvang. Voor wildopvangcentra en dierenambulances zijn dit herkenbare situaties. Maar wat doe je precies als je vermoedt dat er sprake is van...
Hobbydieren en de gemeente
Geitjes in de achtertuin, een pony in de modder, lama's die geknuffeld worden: hobbydieren en de gemeente De gemeente krijgt de melding via het wijkteam, de groenafdeling of gewoon via 14+netnummer: iemand houdt dieren in de achtertuin en de buren klagen. Of de...
Commercieel of hobbymatig gehouden dieren
Commercieel of hobbymatig gehouden dieren:wat het verschil is en wat de gemeente ermee moet. Een fokker die regelmatig nestjes verkoopt via Marktplaats. Een pensionhouder die twintig honden tegelijk in huis heeft. Iemand die zestig parkieten houdt en er regelmatig...
Bijtincidenten en bestuurlijke aansprakelijkheid: wat is de rol van de gemeente?
Een hond bijt een kind op het schoolplein. Een bezorger loopt verwondingen op bij een woning. Twee honden gaan los op straat en een omstander raakt gewond bij het scheiden. In al deze gevallen landt de vraag vroeg of laat bij de gemeente: wat gaan jullie hieraan doen?...
Hoe financier je dierenhulporganisaties? Een gids voor gemeenten
Dierenambulances, dierenasielorganisaties en wildopvangcentra vervullen taken die voortvloeien uit wettelijke verplichtingen van de gemeente. De gemeente is verantwoordelijk voor de opvang van gevonden of verwonde dieren, maar voert die taak zelden zelf uit. Ze...
Wie is waarvoor verantwoordelijk bij dierenvraagstukken?
Hoe we besturen, bepaalt hoe we omgaan met dierenvraagstukken. Wanneer er iets speelt rond dieren, is de eerste reflex vaak om te zoeken naar één verantwoordelijke partij. De gemeente moet ingrijpen. De dierenambulance moet handelen. De NVWA moet optreden. De...