ANBI-status uitgelegd: wat betekent het juridisch en fiscaal?

Je hoort het steeds vaker in de wereld van dierenorganisaties: 'hebben jullie eigenlijk een ANBI-status?' Maar wat is het precies, wat regel je ermee en wat vraagt het van je organisatie? In dit artikel leggen we het uit.

Wat is een ANBI?

ANBI staat voor Algemeen Nut Beogende Instelling. Het is een officiële erkenning van de Belastingdienst. Geen certificaat dat je aanschaft, maar een status die je verdient op basis van hoe je organisatie feitelijk functioneert en wat je doet.

De kern: je organisatie moet zich voor minstens 90% inzetten voor het algemeen nut. Dierenwelzijn valt expliciet onder de erkende categorieën, samen met natuur en milieu, volksgezondheid en onderwijs.

Wat betekent 'algemeen nut' voor een dierenorganisatie?

Dit is de vraag die veel bestuurders bezighoudt. Het gaat erom dat je activiteiten een breder maatschappelijk belang dienen, niet alleen het belang van je eigen leden of een besloten groep.

Een dierenasiel dat zwerfdieren opvangt en herplaatst, dient een algemeen belang. Een wildopvangcentrum dat gewonde dieren verzorgt, ook. Een vereniging die uitsluitend de belangen van haar eigen leden behartigt, in principe niet.

Zet je je in voor dieren die niemand anders opvangt, voor de publieke veiligheid rond dieren, of voor het verspreiden van kennis over verantwoord dierenbezit? Dan heb je een stevige basis.

Wat levert de ANBI-status op?

De voordelen zijn er voor zowel je donateurs als je organisatie zelf.

Voor donateurs geldt dat giften aan een ANBI fiscaal aftrekbaar zijn. Bij een periodieke gift, vastgelegd in een schenkingsovereenkomst voor minimaal vijf jaar, geldt bovendien dat er geen drempel of maximum aan de aftrek zit. Elke euro telt mee.

Concreet: een donateur die jaarlijks 1.000 euro schenkt via een periodieke gift, krijgt afhankelijk van zijn belastingschijf een flink deel daarvan terug via de aangifte. Dat maakt het voor trouwe gevers een stuk aantrekkelijker om te blijven geven.

Voor je organisatie betekent de status vrijstelling van schenk- en erfbelasting op ontvangen giften en nalatenschappen. Bij een legaat van 50.000 euro kan dat een besparing van duizenden euro's zijn. Daarnaast staat de ANBI-status bij veel fondsen en subsidieverstrekkers als harde voorwaarde voor een aanvraag.

Wat zijn de juridische verplichtingen?

De Belastingdienst stelt concrete eisen aan ANBI-organisaties. Hieronder lichten we de belangrijkste toe.

Minstens 90% van de activiteiten is gericht op het algemeen nut

De 90%-eis betekent dat maximaal 10% van je activiteiten een ander doel mag dienen. Die 10% is de marge waarbinnen ruimte is voor iets anders, zoals fondsenwerving of commerciële nevenactiviteiten.

Wat valt er dan in die 10%? En wat als je een webshop of verkooppunt hebt? Een dierenasiel of dierenopvang die producen verkoopt om inkomsten te genereren voor de organisatie, mag dat gewoon doen. De voorwaarde is dat de opbrengst volledig ten goede komt aan de doelstelling. De verkoop van dierenbenodigdheden, tweedehands spullen of eigen merchandise is dus toegestaan, zolang het een fondsenwervend middel is en geen doel op zich.

Belangrijk: de 90%-eis toets je op bestedingen, niet op het aantal activiteiten of het aantal uren dat je eraan besteedt. Het gaat erom waar het geld uiteindelijk naartoe gaat.

Leg een webshop of verkooppunt altijd expliciet vast in je statuten als fondsenwervende activiteit. Dat geeft de Belastingdienst direct duidelijkheid over de rol ervan binnen je organisatie.

De organisatie heeft geen winstoogmerk

Een positief saldo aan het einde van het jaar is geen probleem, zolang dat geld wordt ingezet voor de doelstelling. Wat niet mag: winst uitkeren aan bestuursleden, leden of anderen. Ook oppotten zonder doel past niet binnen de ANBI-regels. Een gezonde reserve voor continuïteit is toegestaan, maar moet aantoonbaar noodzakelijk zijn.

Let op: als je via een webshop of verkooppunt structureel winst maakt, kan de Belastingdienst dit aanmerken als een commerciële activiteit waarvoor je vennootschapsbelasting verschuldigd bent. Bij kleine bedragen valt dit vaak mee, maar het is verstandig dit vooraf te laten toetsen.

Bestuursleden ontvangen geen salaris voor bestuurswerkzaamheden

Bestuursleden mogen alleen een vergoeding ontvangen voor werkelijke onkosten, zoals reiskosten. Een salaris of vaste vergoeding voor het uitoefenen van bestuurstaken past niet binnen de ANBI-regels. Onbetaalde vrijwilligers die specifieke klussen uitvoeren voor de organisatie mogen daarvoor wel een marktconforme vergoeding ontvangen, maar dan als vrijwilliger, niet als bestuurder.

De organisatie houdt niet meer vermogen aan dan nodig

Een reserve mag, maar moet aantoonbaar gerelateerd zijn aan concrete plannen of risico's. Denk aan een reservering voor vervanging van apparatuur, een verbouwing of een buffer voor onverwachte dierenzorg. Structureel sparen zonder doel is een risicofactor bij een ANBI-controle.

Bestuurders voldoen aan de integriteitseis

De Belastingdienst toetst bij de aanvraag of bestuurders en andere beleidsbepalers voldoen aan de integriteitseis. Dat betekent dat zij niet veroordeeld mogen zijn voor bepaalde strafbare feiten. Denk aan fraude, valsheid in geschrifte of belastingdelicten. Bij een nieuwe bestuurder die toetreedt na de aanvraag, geldt dezelfde verantwoordelijkheid.

• De organisatie voldoet aan de publicatieplicht (zie het aparte blog hierover).

 De aanvraag loopt via de Belastingdienst met het formulier 'Verzoek ANBI-status'. Na toekenning ben je opgenomen in het openbare ANBI-register. De status gaat in op de datum van aanvraag.

De ANBI-status is geen administratief trucje. Het is een bewuste keuze om je organisatie transparant en professioneel te runnen. Dat vraagt iets van je bestuur, maar het geeft ook iets terug.